Een ontwikkellijn voor de handhaver: van startbekwaam naar vakbekwaam

Een handhaver begint met een opleiding en de benodigde bevoegdheden. Daarmee is de basis gelegd. Maar wie dagelijks op straat werkt, merkt al snel dat vakmanschap verder gaat dan kennis van regels en bevoegdheden.

Een handhaver krijgt te maken met verschillende mensen, onverwachte situaties en lastige keuzes. Soms moet je direct handelen, terwijl niet altijd meteen duidelijk is wat de beste aanpak is.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat een handhaver aan het begin van de loopbaan moet kunnen. De vraag is ook: hoe ontwikkelt een handhaver zich daarna verder?

Een ontwikkellijn kan helpen om die ontwikkeling zichtbaar en bespreekbaar te maken.

Ontwikkelen is meer dan een opleiding volgen

In veel organisaties ligt de nadruk op opleidingen en trainingen. Die zijn belangrijk, maar vormen slechts een onderdeel van professionele ontwikkeling.

Een handhaver leert immers ook tijdens het werk.

Door situaties mee te maken. Door ervaringen te bespreken. Door feedback te krijgen. Door te oefenen met situaties die lastig zijn. En door steeds beter te begrijpen welk effect het eigen handelen heeft.

Daarom begint een goede ontwikkellijn niet bij de vraag welke cursus iemand moet volgen.

De eerste vraag is: wat moet een handhaver in de praktijk kunnen?

Van basis naar vakmanschap

Een ontwikkellijn kan verschillende fases in de ontwikkeling van een handhaver zichtbaar maken.

Een beginnende handhaver heeft bijvoorbeeld vooral behoefte aan een stevige basis. Hoe pas je bevoegdheden toe? Hoe spreek je iemand aan? Hoe rapporteer je? Hoe handel je veilig en professioneel?

Naarmate iemand meer ervaring krijgt, verschuift de ontwikkeling.

De handhaver krijgt te maken met complexere situaties en moet steeds zelfstandiger keuzes maken. Niet iedere situatie is immers in een werkinstructie te vangen.

Daar ontstaat ruimte voor verdieping:

• omgaan met weerstand en agressie;
• professioneel communiceren;
• inschatten van situaties;
• omgaan met dilemma’s;
• samenwerken met collega’s en ketenpartners;
• reflecteren op het eigen handelen;
• verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van het werk.

Een ervaren handhaver heeft vervolgens weer andere ontwikkelbehoeften dan iemand die net begint.

De ontwikkeling stopt dus niet wanneer iemand volledig bevoegd en zelfstandig inzetbaar is.

Wat verstaan we eigenlijk onder vakmanschap?

Een ontwikkellijn werkt pas als duidelijk is wat een organisatie onder goed vakmanschap verstaat.

Dat lijkt vanzelfsprekend, maar daar kunnen verschillende beelden over bestaan.

Is een goede handhaver vooral iemand die de regels goed kent? Of gaat het ook om de manier waarop iemand communiceert, situaties inschat en keuzes maakt?

En hoe belangrijk zijn eigenschappen als zelfstandigheid, reflectievermogen en samenwerking?

Door deze vragen samen te beantwoorden, ontstaat een gezamenlijk beeld van het vak.

Dat beeld vormt vervolgens de basis voor ontwikkeling.

Ontwikkeling zichtbaar maken

Een ontwikkellijn helpt om ontwikkeling niet afhankelijk te maken van toevallige momenten.

Het maakt duidelijk welke ontwikkeling op welk moment in de loopbaan passend is. Daarmee ontstaat ook een betere basis voor gesprekken tussen handhaver en leidinggevende.

• Waar staat iemand nu?
• Wat gaat goed?
• Waar loopt iemand tegenaan?
• Welke ontwikkeling is nodig voor de volgende stap?
• En wat kan de organisatie daarin bieden?

Zo wordt een ontwikkelgesprek meer dan een jaarlijks moment waarop een formulier wordt ingevuld.

Het wordt een gesprek over het vak.

De praktijk als vertrekpunt

Een ontwikkellijn moet daarom aansluiten bij het echte werk van de handhaver.

Niet bij een theoretisch ideaalbeeld, maar bij de situaties die professionals dagelijks tegenkomen.

Dat betekent dat je bijvoorbeeld kunt werken met praktijksituaties, casuïstiek, observaties en reflectie. Wat gebeurde er? Welke keuze maakte de handhaver? Waarom? Wat was het effect? En wat zou een volgende keer anders kunnen?

Juist daar ontstaat leren.

De organisatie kan vervolgens bepalen welke vormen van opleiding, begeleiding en oefening daarbij passen.

Een ontwikkellijn is geen afvinklijst

Een risico is dat een ontwikkellijn verandert in een lijst met competenties die allemaal afgevinkt moeten worden.

Daarmee doe je geen recht aan het vak van de handhaver.

Professioneel handelen laat zich niet altijd vangen in een checklist. Iemand kan een bepaalde techniek beheersen, maar toch moeite hebben om die in een complexe situatie goed toe te passen.

Een ontwikkellijn moet daarom richting geven, niet voorschrijven.

Het gaat om de ontwikkeling van het vermogen om in verschillende situaties professioneel te handelen.

Waar kan VXB bij helpen?

VXB kan organisaties helpen om een ontwikkellijn voor handhavers te vertalen naar de eigen praktijk.

Daarbij begint het niet met een standaardprogramma. Eerst kijken we naar het werk dat handhavers daadwerkelijk doen en naar wat de organisatie van hen vraagt.

Vervolgens kan worden bepaald welke kennis, vaardigheden en professionele ontwikkeling daarbij passen.

Van daaruit ontstaat een ontwikkellijn die aansluit op de praktijk en die handhavers helpt om zich gedurende hun loopbaan verder te ontwikkelen.

Zo wordt ontwikkelen geen verzameling losse opleidingen, maar een doorlopende lijn van leren, oefenen, ervaren en reflecteren.

Heb je binnen je organisatie een vraagstuk over de ontwikkeling van handhavers en wil je een duidelijke ontwikkellijn neerzetten? Ik denk graag met je mee.